Кантрацэпцыя, секс да шлюбу і аборты. Як нашы продкі займаліся сексам — частка 2

36 926
16 декабря 2021 в 8:00
Автор: Дарья Спевак. Фото: ebay.com, nashkraj.info, pinimg.com, rsml.med.by

Кантрацэпцыя, секс да шлюбу і аборты. Як нашы продкі займаліся сексам — частка 2

Разыгрываем Playstation и Dyson в приложении Каталог Onlíner каждую пятницу

Мы працягваем цыкл публікацый аб побытавай гісторыі беларусаў. На мінулым тыдні выйшла першая частка гісторыі сексу нашых продкаў: аб тым, як яны гаварылі пра секс, і аб заканадаўчым рэгуляванні палавых адносін. Гэтым разам распавядзём пра сексуальнае выхаванне дзяцей і падлеткаў, заляцанні да незамужніх дзяўчат і секс да шлюбу, а таксама пра ўспрыманне гомасексуальных стасункаў.

Зазірнуць у спальню нашых продкаў ды распавесці аб іх правілах з мінулых часоў нам дапамагае Дар’я Гардзейчык, стваральніца маладога інстаграм-праекта «Альтэрнатыўны Музей» з некананічным падыходам да гісторыі, культуры і мастацтва Беларусі. Таксама наша спікер зладзіла падкаст «Гісторыя беларускага сексу».

Як у мінулым беларусы ўспрымалі секс да шлюбу?

Вельмі дрэнна. Чаму? На гэта ўплываў аспект містыфікаванасці жанчыны і яе прыроды.

— Асацыяцыя наступная. Адкуль бяруцца дзеці? З жанчыны. А гэта азначае, што яны прыходзяць са свету нябожчыкаў, а пасля туды ж і сыходзяць. То-бок быццам у жанчыне змешчаны гэты свет нябожчыкаў. Гэта назіраецца ў фальклоры шмат якіх краін, не толькі Беларусі, — адзначае Дар’я. — Калі дзяўчына пазбавілася цнатлівасці да шлюбу ці ўвогуле вядзе незразумелы лад жыцця, тады з яе павыпаўзаюць усялякія чэрці і будуць гуляць па ўсёй вёсцы — наклічуць смерць на кароў і іншы скот ды на ўраджай. Здаецца, што тваё цела — твая асабістая справа, але ж не, ты нясеш грамадскую небяспеку сваімі распуснымі дашлюбнымі паводзінамі!

Такія дзяўчыны цярпелі булінг з боку грамадскасці, але ж, паводле гісторыкаў, адказнасць у будучыні неслі іх бацькі.

— Калі незамужняя дзяўчына 19—20 гадоў раптам зацяжарыла, абвінавачвалі ў гэтым яе бацькоў: маўляў, як вы маглі такую дарослую дзеўку так доўга не выдаваць замуж?! А на хлопцаў у гэтым кантэксце ўвагі ніхто не звяртаў: прывітанне патрыярхальнаму грамадству.

А як ставіліся да мастурбацыі?

Гэты працэс успрымалі несур’ёзна — як прышпіл і дурасць. Маўляў, нейкае падлеткавае — смешнае і бязглуздае — глупства. Але ж сярод сялян да мастурбацыі не ставіліся як да нейкага вялікага граху.

— Афіцыйная пазіцыя царквы ўвогуле забараняла ўсё, акрамя сексу ў паставе «жанчына знізу» — усё астатняе лічылася грэшным. Але ж у нас царква не мела вельмі вялікага аўтарытэту ў гэтым плане — магчыма, пад уплывам шматканфесійнасці. Напрыклад, каталіцкая царква нешта забараняла, а мусульманская не звяртала на гэта ўвагі — такія былі дысанансы.

Якія метады кантрацэпцыі выкарыстоўвалі нашы продкі?

Адчуванне, што ніякіх. Існавалі народныя метады кшталту папіць менструальнай крыві — але ж, зразумела, ніякага эфекту гэта не мела. Вялікай праблемай у нашых продкаў была дзіцячая смяротнасць, калі забівалі немаўлят, якія нарадзіліся па-за шлюбам. Гэта адбывалася даволі часта, хаця і прадугледжвала крымінальную адказнасць паводле закону.

— Але ж наконт кантрацэпцыі. Складваецца ўражанне, што нашы продкі нават не ведалі пра перапынены палавы акт, — са здзіўленнем адзначае Дар’я і дадае, што ў гарадах першыя кантрацэптывы пачалі з’яўляцца ў пачатку ХХ стагоддзя. — Гэта былі прэзерватывы, а таксама для іх нават прадавалі спецыяльныя футлярчыкі, якія маскіраваліся пад кішэнныя гадзіннікі.

Ці мелі месца аборты?

Ад непажаданай цяжарнасці, адзначае Дар’я, сялянкі спрабавалі пазбавіцца ўсялякімі народнымі метадамі.

— Справакаваць выкідыш, моцна перавязваючы жывот, скакаць з вышыні, цягаць цяжар і г. д. Пры гэтым такія аборты ў часы Расійскай імперыі таксама лічыліся крымінальным злачынствам. Нават калі нейкія працэдуры праводзілі медработнікі, у турму адпраўлялі і жанчыну, і медыка.

Але ж такія сітуацыі, здаецца, не мелі масавага характару, — мы добра ведаем, што ў мінулым жанчыны нараджалі шмат дзяцей і для аборту былі свае прычыны: цяжарнасць да шлюбу або па-за ім, адсутнасць магчымасці пракарміць і вырасціць дзіця.

Калі беларусы пачалі хадзіць на медагляды і клапаціцца пра сексуальнае здароўе?

Сяляне маглі ні разу ў жыцці не схадзіць да ніводнага ўрача, а ў шляхты і гарадскіх вярхоў заўсёды былі сямейныя ўніверсальныя дактары.

— Улічваючы, што на той час не было Міжнароднай класіфікацыі захворванняў, існавала шмат траўнікаў і лячэбнікаў — такіх вясёлых кніжачак. Напрыклад, у 1588 годзе з польскай на рускую мову была перакладзена адна з такіх, дзе раілі лячыць венералагічныя захворванні маззю на аснове... ртуці. Толькі пасля ўжо людзі зразумелі, што гэта атрута.

На той час дыягнаставаць нейкае захворванне было вельмі складана — пацыенты і дактары ведалі пра гэта толькі пасля праяўлення відавочных сімптомаў (боляў або высыпак на целе).

— З высокай доляй верагоднасці можна меркаваць, што венерычныя захворванні сустракаліся вельмі часта. Прастытуцыя квітнела, кантрацэптываў не было, сярод салдат было вельмі папулярным завітаць у прыдарожны бардэль...

Лячэнне шырокіх сялянскіх мас (увогуле, не толькі адносна рэпрадуктыўнага здароўя) стала магчымым ужо з прыходам савецкай улады.

Якім было сексуальнае выхаванне дзяцей і падлеткаў?

Сексуальная «адукацыя» пачыналася з самага нараджэння. Нованароджаную дзяўчынку трэба было загарнуць у татавы порткі, а хлопчыка — у маміну сарочку (споднюю кашулю). Навошта? Каб у будучыні яны карысталіся поспехам у супрацьлеглага полу. Гаворка ідзе пра часы ВКЛ.

— Да гадоў шасці-васьмі ўвогуле ніхто не звяртаў увагі на гендэрную ідэнтычнасць хлопчыкаў і дзяўчынак. Да гэтага ўзросту дзеці бегалі ў аднолькавых сарочках. Мы ж ведаем, што ў беларускай мове словы «дзіця» і «немаўля» адносяцца да ніякага роду.

Калі дзеці ўжо дасягалі шасці- і васьмігадовага ўзросту, дзяўчынак пачыналі апранаць у спаднічкі, а хлопчыкаў — у штонікі. Таксама ў побыце пачыналася раздзяленне на жаночыя і мужчынскія справы (шыццё, будоўля і да т. п.).

— Таксама дзіцячыя гульні ўжо падзяляліся сярод дзяўчынак і хлопчыкаў: першыя, напрыклад, гулялі ў лялек, другія біліся палкамі, — адзначае Дар’я. — Прыкладна каля чатырнаццацігадовага ўзросту гэтыя гульні заканчваліся — моладзь брала шлюбы. Да таго ж лічылася, што чалавек спачатку павінен дасягнуць пэўнага ўзроўню сталасці: умець весці гаспадарку, псіхалагічна быць падрыхтаваным да шлюбных зносін.

Але ж нельга казаць, што да шлюбу зусім не было ніякай эротыкі і існавалі толькі забароны. Напрыклад, у вёсках сярод моладзі карысталася папулярнасцю калядная гульня «Жаніцьба Цярэшкі», добра вядомая сярод фалькларыстаў.

— Моладзь збіралася ў якой-небудзь карчме (бо бацькі адмаўляліся прымаць у сваёй хаце ўсю гэтую «распусту»), дзяліліся на групы паводле гендэрнай прыналежнасці, абіралі сабе найбольш сімпатычную пару і нібыта жаніліся. Сэнс быў у тым, што хлопцы бегалі за дзяўчатамі, тыя збягалі і смяяліся, а будучыя «жаніхі» спрабавалі іх абняць. Гэткая рэпетыцыя будучага вяселля. Цікава і тое, што пасля такой гульні «жаніх» суправаджаў сваю абранніцу да хаты, мог спакойна застацца ў яе дома на ноч і ночыць з ёю ў ложку (без сексуальных кантактаў, проста спаць побач).

Да гэтага ставіліся як да неабходнага аспекту сацыялізацыі: дзяўчына павінна была вучыцца мець зносіны з хлопцамі.

А як ставіліся да аднаполых стасункаў?

У ВКЛ яны заканадаўча забараняліся, але дакладных сведчанняў пра такія судовыя справы знайсці не атрымалася. Больш інфармацыі ёсць пра гомасексуальныя стасункі і іх заканадаўчае рэгуляванне ў савецкі перыяд.

— У 1934 годзе ў Крымінальны кодэкс СССР быў уведзены артыкул 154 аб мужаложстве. У яго першай частцы гаварылі пра забарону добраахвотных гомасексуальных адносін (пакаранне — ад 3 да 5 гадоў пазбаўлення волі), а ў другой — недобраахвотных (ад 5 да 8 гадоў зняволення). Пасля рэформы кодэкса ў 1960 годзе гэты артыкул атрымаў нумар 121, а тэрміны крыху змяніліся: за добраахвотныя гомасексуальныя адносіны пагражала да пяці гадоў пазбаўлення волі. То-бок прынцыповай розніцы паміж згвалтаваннем і добраахвотнымі аднаполымі стасункамі ў заканадаўстве не было.


Пры падрыхтоўцы публікацыі былі выкарыстаны наступныя крыніцы інфармацыі:

  • кніга «Белорусский эротический фольклор» пад рэдакцыяй Таццяны Валодзінай;
  • артыкул Наталлі Сліж «Прастытуцыя ў ВКЛ у XVI—XVII ст.»;
  • артыкул Наталлі Сліж «Забароненыя і ненатуральныя сексуальныя стасункі ў ВКЛ у XVI—XVII стст.»;
  • артыкул Таццяны Вароніч «Царские власти в борьбе за моральность минчан: вторая половина XIX — начало XX вв.»;
  • кніга Уладзіміра Валодзіна «Квир-история Беларуси второй половины XX века: попытка приближения»;
  • кніга Уладзіміра Пропа «Марфалогія чароўнай казкі».

гирлянда, длина 20 м, 200 ламп, контроллер, IP20, провод прозрачный ПВХ
гирлянда, длина 20 м, 200 ламп, контроллер, IP20, провод прозрачный ПВХ
бахрома, 2.4x0.9 м, 186 ламп, контроллер, свечение динамическое, IP20, провод прозрачный ПВХ
дождь (занавес), 3x2 м, 300 ламп, контроллер, свечение динамическое, IP20
Нет в наличии

Наш канал у Telegram. Далучайцеся!

Ёсць пра што расказаць? Пішыце ў наш тэлеграм-бот. Гэта ананімна і хутка

Перадрук тэксту і фотаздымкаў Onlíner без дазволу рэдакцыі забаронены. ng@onliner.by

Автор: Дарья Спевак. Фото: ebay.com, nashkraj.info, pinimg.com, rsml.med.by